Главная > Дела житейские > Самапрадка — элемент побыту, якім карыстаецца жыхарка Чавус Антаніна Маскевіч

Самапрадка — элемент побыту, якім карыстаецца жыхарка Чавус Антаніна Маскевіч

«У гультаватай прахі і пра сябе няма кашулі» – такую прымаўку казалі даўным-даўно нашы продкі, калі жанчына не ўмела прасці. Цяпер маладым дзяўчатам гэта непатрэбна: зайшоў у краму, купіў гатовыя ніткі або тканіну – і вяжы ці шый што захочаш, а то і зусім гатовыя рэчы купіў, ды насі. Традыцыі нашых старэйшых пакаленняў, здаецца, разгубленыя, але ёсць яшчэ жанчыны ў нашым горадзе, якія ўмеюць і прасці, і ткаць. Памятае традыцыі і захоўвае іх жыхарка Чавус, Антаніна Рыгораўна Маскевіч, у якой мы пабывалі ў гасцях. У хаце самапрадка (калаўрот) на бачным месцы стаіць, і верацяно таксама маецца. Усё знаходзіцца ў працоўным стане. Жанчына з задавальненнем нас сустрэла і распавяла, як раней вечарамі пасля асноўнай працы жыхаркі Чавус пралі і ткалі.

DSC01854

– Прасці я пачала з пяці год, – расказвае Антаніна Рыгораўна, – гэта зараз нельга ўявіць, каб дзіця такога ўзросту займалася цяжкім відам працы, а тады, у пасляваенны час, дзеці працавалі змалку. Маёй маці трэба было многа чаго перерабіць па гаспадарцы і на осноўнай працы, таму закрывала нас з братам у хаце і бегла па справах. Вось і садзілася маленькая прасці. Зараз у дзяцей цацак поўны дом, а тады замест гульні пралка была.

DSC01846
Успаміны аб мінулым вельмі ўсхвалявалі жанчыну. Перш за ўсе  Антаніна Рыгораўна паказала нам самапрадку і як ёй карыстацца. Тэхналогія простая: намотваюцца дзве ніткі на самапрадку, для таго каб атрымаць у выніку адну шчыльную. А пасля гэтага працэсу з іх можна вязаць або ткаць усё, што толькі захочаш. Раней амаль у кожным доме  былі самаробныя ткацкія станкі (кросны). Вось і ў нашай гаспадыні станок уласнымі рукамі муж зрабіў, толькі ен не захаваўся. Шмат «вады выцякла» з таго часу.

DSC01833
– Калі маладая дзяўчына не ўмела прасці, яе ніхто замуж не браў, – усміхаючыся, кажа Антаніна Рыгораўна.
Звярнулі ўвагу і на тое, што ў жанчыны дома шмат саматканых рушнікоў з рознымі арнаментамі і малюнкамі, накідачкі на падушках, а на навалачках выразаныя і звязаныя кручком узоры. У гаспадыні ў хаце вакол рэчы ручной работы, увесь дом упрыгожаны.

DSC01890
– Мая бабуля і маці таксама пралі. Бывала, справяцца па гаспадарцы: карову падояць, жывёлу накормяць, есці нагатуюць і вечарам садзяцца за пралкі. Суседкі таксама прыходзілі ў супрадкі – сабіраліся на вясёлыя вечарынкі. Свету не было, запальвалі газніцы і да дванаццаці гадзін, а то і да часу ночы пралі, песні спявалі, розныя гісторыі баялі, – кажа Антаніна Рыгораўна, – а раніцай тая ж самая праца чакае: печ вытапіць, есці наварыць і многае іншае па дому зрабіць.

DSC01888
Паказала нам гаспадыня, як трэба карыстацца верацяном, якое мае выгляд драўлянай палачкі даўжынёй 30-40 сантыметраў,  завостранай з двух бакоў, для ўтрымання яе пальцамі і памяншэння плошчы апоры, калі яно круціцца, ўпіраючыся ў падлогу. Верацяно выконвае ролю скручвання валасоў пражы ў канацік, паварочваючыся вакол сваёй восі, і выкарыстоўваецца як шпулька для гатовай пражы.
Нам вельмі спадабалася ў гасцях у Антаніны Рыгораўны. Мы нібыта акунуліся ў гістарычныя часы мінулага. Галоўным у жыцці для гаспадыні заўсёды была праца, таму што час быў цяжкі, хацелася, каб у дзяцей было ўсё не горш за іншых, а для гэтага патрэбна было умець усё рабіць і шмат працаваць.
Людміла САЎЧАНКА
фота аўтара

Президент поручил подготовить до 20 декабря окончательный вариант проекта бюджета на 2018 год

Президент Беларуси Александр Лукашенко поручил до 20 декабря представить окончательный проект бюджета на 2018 год. Об этом он заявил на докладе правительства, Национального бан...

Погода в Чаусах




Архив публикаций



Полезные ссылки